Wetenschapper aan het woord
Kansengelijkheid in het onderwijs: een wicked probleem
Waarom blijft kansenongelijkheid in het onderwijs zo’n hardnekkig probleem, ondanks alle inspanningen om het aan te pakken? Antropoloog Floris Burgers duikt diep in deze vraag en neemt ons mee in een verhaal over ongelijke waardering van talenten en de uitdagingen van samenwerking.
De inzichten van Floris Burgers maken duidelijk dat er geen simpele oplossing is, maar dat juist samenwerking en brede talentontwikkeling de sleutel zijn om vooruitgang te boeken.
Onderwaardering van talenten
Kansenongelijkheid in het onderwijs blijft een hardnekkig probleem. Burgers legt uit dat leerlingen met laagopgeleide ouders disproportioneel vaak in het vmbo terechtkomen, meer dan je zou verwachten en zelfs wanneer hun capaciteiten hoger liggen. “Ondanks dat we hier al veel op hebben ingezet, lukt het ons niet om dit probleem helemaal op te lossen.” Een belangrijk aspect van kansenongelijkheid is ook de ongelijke waardering van de verschillende talenten. “Elk kind heeft talent, maar in het Nederlands onderwijs worden deze talenten niet altijd gelijkwaardig gewaardeerd. Dit betekent dat kinderen met bijvoorbeeld culturele talenten, zoals dans of drama, minder kansen krijgen om hun talenten te ontwikkelen dan kinderen met een talent voor rekenen of taal. Dat is ook een vorm van kansenongelijkheid.”
Brede ontwikkeling als sleutel
Onderwijs moet meer zijn dan het behalen van een hoog onderwijsniveau, benadrukt Burgers. Het zou jongeren de kans moeten geven om hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen, in de breedste zin van het woord. “Onderwijs gaat niet alleen over het zo snel mogelijk, op een zo hoog mogelijk onderwijsniveau komen. Het gaat juist ook over het geven van kansen aan jongeren voor het ontdekken en ontwikkelen van hun talenten. Daarom is het van belang om naast vakken als wiskunde, aardrijkskunde en biologie, ook aandacht te hebben voor de vraag hoe we leerlingen op andere vlakken helpen ontwikkelen. Daarnaast moeten leerlingen in het onderwijs worden klaargestoomd om goed mee te kunnen doen in de samenleving. Relevant daarbij zijn vaardigheden zoals leren solliciteren, digitale vaardigheden en sociale vaardigheden. Aanvullende programma’s gericht op de brede ontwikkeling van het kind zijn daarom erg belangrijk.”
De complexiteit van kansenongelijkheid
Burgers omschrijft kansenongelijkheid als een ‘wicked problem’: een probleem met veel betrokkenen, oorzaken en perspectieven, zoals leraren, schoolleiders, gemeenten, leerlingen en ouders. Daarbij spelen factoren zoals de buurt en thuissituatie een rol, en bestaan er uiteenlopende visies op het probleem. Dit maakt de aanpak uiterst complex.
De rol van de Gelijke
Kansen Coördinator
Een effectieve aanpak vraagt samenwerking en coördinatie. Hier ligt volgens Burgers een belangrijke rol voor de Gelijke Kansen Coördinator. “Beleid ontwikkelen en programma’s bedenken en uitvoeren voor een complex probleem zoals kansenongelijkheid in het onderwijs vraagt veel tijd en ruimte. En nog belangijker: het succes zal uitblijven zonder een goede samenwerking. Een samenwerking tussen scholen, maatschappelijke organisaties en gemeenten. Voor een medewerker in het onderwijs is het moeilijk om al deze taken (beleid maken, uitvoeren, samenwerken) op te pakken, aangezien zij al druk genoeg zijn. Daarom is de Gelijke Kansen Coördinator een mooie oplossing. Iemand die tijd en ruimte heeft om op pad te gaan, afspraken te maken en samenwerkingen aan te gaan. En dat voor meerdere scholen in een gemeente.”
De oproep van Floris Burgers is helder: kansenongelijkheid vraagt om een brede aanpak, samenwerking en aandacht voor talentontwikkeling in de breedste zin. Alleen zo kunnen we bouwen aan een onderwijssysteem waarin elk kind de kans krijgt om te floreren.
Floris Burgers is verbonden aan de Radboud Universiteit, richt zich in zijn onderzoek op de relatie tussen onderwijs en samenleving. Hij werkt onder meer aan het project ‘Koersen op Kansengelijkheid’, dat opvattingen over kansengelijkheid in het Nederlandse onderwijs onderzoekt en beleidsinstrumenten ontwikkelt om dit te bevorderen.
Dit interview is onderdeel van het SKB magazine. Het magazine staat boordevol inspirerende verhalen en inzichten van iedereen die zich inzet voor gelijke kansen. Wil je een preview bekijken of het magazine direct aanvragen? Dat kan!
